Mynd: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Public domain, Wikimedia Commons
🌿 Jurt
Fjallagrös – fléttan sem nærði þjóðina
Fjallagrös · Cetraria islandica
Fjallagrös, sem heita fræðilega Cetraria islandica, eru ekki gras heldur flétta – samstarf svepps og þörungs. Þau vaxa víða á fjöllum og hásléttum Íslands, oft á hraunum og í norðlægum löndum. Blöð þeirra eru mjó eða breið, með randhárum, og litirnir sveiflast frá ljósbrúnum yfir í grænleitan eða nær svartan.
Í margar aldir voru fjallagrös mikilvæg næring fyrir Íslendinga, sérstaklega í harðindum. Þau voru tínd síðsumars, þurrkuð og geymd til vetrarins. Fjallagrös voru soðin í grauta, notuð í brauð, súpur og jafnvel sem þykkni í kakó. Þau eru rík af fjölsykrum sem meltast vel og fylla magann, auk þess sem beiskjuefni í þeim örva matarlyst og meltingu.
Fjallagrös hafa einnig verið nýtt til lækninga, sérstaklega gegn hósta og ýmsum öndunar- og meltingarkvillum. Í dag eru þau enn notuð í heilsuvörur, þótt minna sé um hefðbundna nýtingu en áður.
- Hvar og hvenær
- Fjallagrös má finna allt árið á fjalllendi og hraunum víða um land.
- Vissir þú?
- Heimildir um fjallagrös eru í Jónsbók frá 1281, þar sem bannað var að tína þau á landi annarra bænda.
Textinn er skrifaður með gervigreind upp úr heimildum: Wikipedia á ensku (Cetraria islandica), Wikipedia á íslensku (Fjallagrös). Sjáir þú villu, láttu okkur vita.