Mynd: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Public domain, Wikimedia Commons
🌿 Jurt dagsins
Fjallagrös – næringarrík flétta úr íslenskri náttúru
Fjallagrös · Cetraria islandica
Þótt fjallagrös beri nafnið gras eru þau í raun flétta, þar sem þörungur og sveppur lifa saman í nánu sambýli. Þau eru algeng á hálendi og fjalllendi Íslands, þar sem þau vaxa í litlum runnum með blaðkenndum, brúnleitum eða grænleitum sprotum og fínlegum randhárum. Fjallagrös eru einnig þekkt á öðrum norðlægum slóðum.
Í margar aldir hafa fjallagrös verið mikilvæg fæða og hráefni á Íslandi. Þau voru tínd síðsumars og notuð í ýmsa rétti, svo sem grasalím, grauta, brauð og súpur. Einnig þóttu þau góð sem eftirréttur eftir að hafa verið soðin. Í harðindum gátu þau bjargað hungri, því þau eru rík af slímkenndum fjölsykrum sem meltast auðveldlega og gefa orku.
Fjallagrös hafa einnig verið notuð til lækninga, einkum gegn hósta og kvillum í öndunarvegi. Beiskjuefnin í þeim örva meltingu og matarlyst, og þau eru talin styrkja líkamann. Enn í dag eru fjallagrös nýtt í heilsuvörur og hefðbundnar uppskriftir.
- Hvar og hvenær
- Fjallagrös má finna allt árið á hálendi og fjalllendi víða um land.
- Vissir þú?
- Fjallagrös eru nefnd í Jónsbók frá 13. öld, þar sem bannað var að tína þau á landi annarra.
Textinn er skrifaður með gervigreind upp úr heimildum: Wikipedia á ensku (Cetraria islandica), Wikipedia á íslensku (Fjallagrös). Sjáir þú villu, láttu okkur vita.