Æðarfuglinn – mjúkur dúnn og mikilvægur gestur við ströndina

Æðarfuglinn, eða æður, er stór sjóönd sem heldur sig við íslensku strandlengjuna allt árið. Hann er auðþekktur fyrir gildvaxið vaxtarlag sitt og litaskraut: karlfuglinn, bliki, er með svarta og hvíta fjaðrir og grænan flekk á hnakka, en kvenfuglinn, kolla, er brún. Æðarfuglinn er góður sundfugl og kafari, og lifir aðallega á kræklingum og öðrum lindýrum sem hann veiðir á grunnsævi.

Það sem gerir æðarfuglinn einstakan á Íslandi er hin forna hefð að safna æðardúni úr hreiðrum hans. Kollan fóðrar hreiðrið sitt með dúni sem hún reitir af brjósti sér, og eftir að ungarnir yfirgefa hreiðrið geta bændur safnað dúni án þess að skaða fuglinn. Þessi séríslenska nytjahefð hefur verið stunduð í aldir og er afar sjálfbær.

Æðarfuglinn er einnig mikilvægur hluti af náttúrunni, bæði sem fæða fyrir aðra fugla og sem hlunnindi á mörgum bújörðum. Hann safnast oft saman í stórum hópum við árósa, víkur og voga, og varpið hefst yfirleitt um miðjan maí.